Wat als iemand een gevaar vormt voor zichzelf of voor een ander?

Door: Jantien Custers    24 januari 2017

Als iemand een gevaar vormt – door een psychische stoornis -, dat gevaar alleen door een opname in een ziekenhuis kan worden afgewend en de persoon zelf wil niet worden opgenomen, dan bestaat de mogelijkheid dat de officier van justitie zelfstandig of op verzoek van een arts (huisarts, behandelaar of geneesheer-directeur) of een direct-betrokkene (ouder, echtgenoot, broer, zus, opa, oma, kind, voogd, curator of mentor) een procedure ter verkrijging van een rechterlijke machtiging opstart.

Wat is een rechterlijke machtiging?

Een rechterlijke machtiging is een beslissing van een rechter om iemand gedwongen te laten opnemen in een psychiatrisch ziekenhuis. Als er sprake is van een acute noodsituatie dan zal de spoedprocedure tot inbewaringstelling worden gevolgd. Een rechterlijke machtiging wordt door de officier van justitie aangevraagd als er acute haast is bij een gedwongen opname.

De rol van de huisarts

Ook een huisarts kan betrokken zijn bij een gedwongen opname. Hij kan de betrokkenen ondersteunen met advies. Soms neemt de persoon in kwestie zelf contact op met de huisarts, maar het is ook mogelijk dat mensen uit de omgeving de huisarts bellen voor hulp. Als de huisarts betrokkene zelf niet kan helpen en als de situatie acuut is, dan zal hij contact opnemen met de crisisdienst. Deze dienst kan vervolgens een procedure opstarten voor een inbewaringstelling of rechterlijke machtiging.

De geneeskundige verklaring

Voor de afgifte van een rechterlijke machtiging is een geneeskundige verklaring nodig. Deze verklaring moet recent genoeg zijn om informatie te geven over de huidige situatie. De verklaring mag daarom niet veel ouder zijn dan een paar dagen. Verder moet de verklaring gemaakt worden door een onafhankelijke psychiater, AVG-arts (arts voor verstandelijk gehandicapten), specialist ouderengeneeskunde of de geneesheer-directeur van een instelling met Bopz-erkenning.

Procedure

Uiteindelijk oordeelt de rechter over de daadwerkelijke afgifte van de rechterlijke machtiging nadat er een hoorzitting heeft plaatsgevonden. Via de Raad voor Rechtsbijstand krijgt de persoon in kwestie een advocaat toegewezen. Ook deze advocaat is aanwezig bij het verhoor door de rechter. De bijstand van de advocaat is gratis.

Als de persoon in kwestie niet in staat is om voor de hoorzitting naar de rechtbank te komen, dan gaat de rechter naar de persoon toe. Meestal roept de rechter ook de volgende personen op om bij de hoorzitting aanwezig te zijn:

  • degene die de rechterlijke machtiging heeft aangevraagd;
  • de psychiater die de geneeskundige verklaring opstelde;
  • de behandelaar van de persoon in kwestie;
  • de eventuele partner.

De rechter kan ook getuigen en deskundigen oproepen. De advocaat kan daar ook om vragen. Een deskundige kan een onafhankelijke psychiater zijn die zijn mening zal geven over de rechterlijke machtiging. Dit wordt een “contra-expertise” genoemd. Als de rechter vindt dat er sprake is van gevaar dat wordt veroorzaakt door een psychische stoornis, er geen minder ingrijpende oplossing is dan een gedwongen opname en de persoon in kwestie niet bereid is tot een vrijwillige opname, dan geeft de rechter een rechterlijke machtiging af. Wat volgt is een opname in een psychiatrisch ziekenhuis.

Mocht u vragen hebben over de rechterlijke machtiging, dan kunt u uiteraard contact opnemen met ons kantoor.

Deel op    Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Facebook

Door: Jantien Custers